Ga naar de hoofdcontent Pijl naar rechts icon
MAGAZINE SEP—NOV 21

MAGAZINE SEP—NOV 21

voorwoord

Lore Feryn

OPEN POORT

Bijna 20 jaar ligt het daar, op het knooppunt van stad, natuur en plein: Concertgebouw Brugge. Een majestueuze terracotta monoliet. Of zo lijkt dat toch voor wie het gebouw een snelle blik gunt. Wie beter kijkt, ziet verrassend veel grote en kleine raampjes, als van een huis met vele kamers. Vraag je het Paul Robbrecht en Hilde Daem, de architecten van ons gebouw, dan luidt het antwoord stellig: ‘Een monoliet? Neen, het Concertgebouw is een open poort!’ En gelijk hebben ze! De 68.000 tegels en de twee torens van het Concertgebouw – getint als de daken van de binnenstad – vormen een rode loper naar het hart van onze thuisbasis. Die dialoog in terracotta vind je ook terug in onze artistieke plannen. Met projecten als Mind the Artist en Dans in Brugge, bijvoorbeeld, slingeren samenwerkingen met onze Brugse cultuurpartners zich als reitjes door onze programmatie. Het Concertgebouw barst uit zijn voegen, en brengt muziek en dans tot in musea en tuinen!

Het Concertgebouw barst uit zijn voegen, en brengt muziek en dans tot in musea en tuinen!

Als een extra stadspoort vormen we een gegeerde doorgang voor artiesten van hier en ver weg, loyale partners uit onze sector en ver daarbuiten, en publiek van alle smaken en leeftijden. Misschien moet jij het gebouw weer herontdekken, na de lange cultuurluwte? Loop dan vooral bij ons binnen en buiten, voor een voorstelling of een expo, een goed glas of een bezoek aan ons Concertgebouw Circuit. Dat interactieve parcours nodigt uit tot verwonderen en genieten en verrast dankzij nieuwe toevoegingen ook wie eerder op tocht ging door ons gebouw. 

Is spontaan binnenlopen een brug te ver, dan komen wij je halen, of komen we simpelweg naar je toe. Vanaf dit seizoen stappen we mee in het verhaal van Vier het Leven. Vrijwilligers chaperonneren Brugse ouderen van voordeur tot Concertzaal, en terug. Tijdens Iedereen Klassiek brengen we muziek in het station, naar de Brugse gevangenis en enkele zorginstellingen. Zeiden we al dat we uit onze voegen barsten?

Het Concertgebouw een monoliet? Net niet! Laat me dus mijn beginregels herfraseren. Bijna 20 jaar al lééft het daar, op het knooppunt van wegen en ideeën, van toen en nu: Concertgebouw Brugge. Ons Concertgebouw. Ga die open poort binnen!

— Katrien Van Eeckhoutte, algemeen directeur

Muziek in de stad

brugse stadsgeluiden

Soundcast

De komende maanden weerklinkt er muziek doorheen de hele stad. Op uitnodiging van Musea Brugge palmen we enkele museumlocaties in voor een reeks concerten waarin muziek en beeldende kunst meer dan ooit versmelten. Verder gaan we samen met DUOBAAN XL op zoek naar de geluiden van het historische Brugge in een wandeling opgesmukt met filmpjes, audiofragmenten en tekstmateriaal. En uiteraard zwaait klassiek de plak tot in alle uithoeken van de stad tijdens een nieuwe editie van Iedereen Klassiek.

'Cultuur in Brugge bloeit door een wisselwerking tussen de verschillende betrokkenen. Stad Brugge is dan ook een enthousiaste partner van het Concertgebouw om iedere Bruggeling warm te maken voor Iedereen Klassiek.'

— Nico Blontrock, schepen van Cultuur in Brugge

 

  • STATION — za 30 okt 2021

    Tijdens Iedereen Klassiek palmt klassieke muziek de hele stad in. Zo speelt het Tana Quartet Steve Reichs Different Trains – een werk voor strijkers met gesproken getuigenissen van Holocaust-overlevenden en Amerikaanse treinreizigers – niet toevallig in de Brugse stationshal. Daarnaast is er muziek van onder meer Bryggen, Brussels Philharmonic, Let’s Klez, Vlaams Radiokoor, Crossbones | Trombone Collective in het Concertgebouw en op tal van plekken in de Brugse binnenstad …

  • BRUGSE BINNENSTAD — 01 okt 2021 — 22 jun 2022

    DUOBAAN XL, het gezelschap van beeldend kunstenaar Anneleen De Causmaecker, accordeoniste Barbara Ardenois en schrijver Marieke De Maré reist in de tijd met een wandeling die inzoomt op krassen en sporen uit de geschiedenis. Met speelse filmpjes voedt je smartphone je verbeelding op deze zintuiglijke tocht die vertrekt vanuit het Concertgebouw.

  • MINNEWATERPARK — 01 okt 2021

    Geluidskunstenaar Stijn Dickel verzamelt samen met inwoners van Brugge stadsgeluiden en stopt die in een tijdscapsule om binnen twintig jaar te horen hoe het leven in 2021 klonk. 

We palmen Musea Brugge in tijdens Mind the Artist

Op uitnodiging van Musea Brugge zorgt het Concertgebouw in het najaar voor een take-over op meerdere museumlocaties. Samen geven we opdrachten aan artiesten die met muziek en dans inspelen op de collectie en het erfgoed van de Brugse musea.  

Elviera Velghe, directeur Publiek & tentoonstellingen Musea Brugge vindt dit project heel belangrijk: ‘We willen echt onze deuren willen opengooien. We willen nieuwe partners zoeken, nieuwe verbintenissen en andere kunstvormen – naast beeldende kunst – en andere soorten artiesten over de vloer krijgen. Ook voor het publiek zal het een verrijking zijn, zowel voor dat van ons als voor dat van het Concertgebouw.’ Ook Jeroen Vanacker, artistiek directeur van het Concertgebouw is bijzonder opgetogen over de take over. 'Wát kijk ik uit naar hoe de stemmen van Pluto Ensemble zullen versmelten met de vogels in de Gezelletuin, of naar de performance van Ula Sickle in de Gotische Zaal van het Stadhuis. Deze en vele andere out of the box-belevingen zorgen ervoor dat het Concertgebouwpubliek het komende seizoen alle hoeken van Brugge te zien krijgt, telkens met een volstrekte symbiose tussen tijd, ruimte, muziek en dans.'

  • TUIN GEZELLEHUIS — 19 sep 2021

    Het eerste ochtendlicht in de tuin van het Gezellehuis, gefluister en het gezang van ontwakende vogels: de perfecte setting voor een betoverend concert met Janequins Chant des oiseaux en hedendaags werk – waaronder een wereldpremière! – van  Stevie Wishart.

  • ONZE-LIEVE-VROUWEKERK — 1 okt 2021

    Ensemble Polyharmonique zingt polyfonie rond Maria op een wel heel symbolische plek: voor Michelangelo’s meesterlijke Brugse sculptuur van De Maagd in de prachtige Onze-Lieve-Vrouwekerk.

  • GROENINGEMUSEUM — 20 okt 2021

    Pianisten Daan Vandewalle en Stéphane Ginsburgh en ensemble Revue Blanche spelen symbolistisch repertoire, niet toevallig in het Groeningemuseum, naast een monumentaal werk van symbolist Jean Delville.

  • SINT-JANSHOSPITAAL — 28 okt 2021

    Catalina Vicens en haar ensemble Servir Antico lieten zich inspireren door de figuren op een altaarstuk uit 1479 van Hans Memling voor de samenstelling van een programma met oude en nieuwe muziek. Memling schilderde het werk niet toevallig speciaal voor het Sint-Janshospitaal, waar dit concert nu ook zal weerklinken.

  • SINT-JANSHOSPITAAL — 25 nov 2021

    Cellist Arne Deforce en beeldend kunstenaar Tine Guns vangen Scelsi’s veelzijdige klankenrijkdom in muziek en beeld en dat in de stemmige zolder van het middeleeuwse Sint-Janshospitaal.

  • GOTISCHE ZAAL (STADHUIS) — 05 dec 2021

    In een zes uur durende performance waar het publiek op elk moment in of uit kan stappen volgen zes dansers elkaar op, zwaaiend met een zwarte vlag op een symbolische plek: in de statige Gotische Zaal van het Stadhuis.

Verse nieuwtjes

  • Muziek voor het goede doel

    Een concert met een werk dat het tempo moet volgen van de hartslag van de dirigent, daar gaat je hart toch sneller van kloppen. En al zeker als blijkt dat je met de opbrengst Crea Thera steunt. Thomas Deleu, muziektherapeut en bezieler van het project: ‘Crea Thera verzorgt therapeutische muziekworkshops en basisopleidingen voor begeleiders van kwetsbare kinderen en jongeren. Zo brengt de organisatie vluchtelingen in Libanon, kinderen in een klein bergdorp in Bosnië-Herzegovina en kinderen en jongeren in gekleurde scholen en opvangcentra in Vlaanderen in contact met muziek.’

  • Word Vriend van het Concertgebouw

    Met gambiste en muzikale nieuwsgierigaard Romina Lischka kregen de Vrienden een nieuwe Compagnon de route. Zij gidst je alvast doorheen het seizoen met haar tips. Ook jij kan trouwens nog Vriend van het Concertgebouw worden. Steun het Concertgebouw en ontdek de voordelen waarvan je meteen ook geniet.

  • Dating the artist: de podcasts

    Hoe klinkt het concert van de toekomst? Wat met de verhouding tussen luisteraars en artiesten? En wat gebeurt er eigenlijk tijdens de muziek? Die vragen en meer brandden tijdens Dating the artist, een project van het Concertgebouw en Musica. De intensieve gesprekken tussen publiek en Vox Luminis, Nadar Ensemble en Anima Eterna Brugge klinken door in een driedelige podcastreeks van Gillis Van der Wee en Lotte Nijsten. Een unieke ontmoeting op de rand van scène en zaal.

  • Er beweegt iets in Brugge

    Op de Brugse Cultuurmarkt op zondag 12 september 2021 beweegt er behoorlijk veel, want ook Dans in Brugge is dit jaar van de partij! Hou je vast aan elkaar, aan de vlaggenstokken van de Burg of aan de takken van de bomen in het Koningin Astridpark en laat je overspoelen door het daverende, nieuwe dansseizoen 2021-2022. Of daver zelf mee, als je durft. 

  • Vier het leven

    Ben je een oudere uit Brugge en wil je graag nog actief blijven genieten van een voorstelling, maar is het moeilijk om op eigen houtje tot in het Concertgebouw te geraken? Dankzij het project Vier het Leven zorgen we voor begeleiding op maat. Een vrijwilliger haalt jou op, geniet met jou mee van de voorstelling, jullie drinken erna samen nog iets en hij/zij brengt je veilig terug thuis. Klinkt dit als iets voor jou? Of wil jij gastheer of gastvrouw worden van Vier het Leven?

Aurélie Nyirabikali Lierman

In gesprek met onze seizoenscomponist

interview

sightways

Aurélie Nyirabikali Lierman gebruikt nieuwe technieken, maar gaat ook op zoek naar inspiratie uit het verleden in haar composities. Niet toevallig is zij een jaar lang onze seizoenscomponist in dit seizoen rond tijd en herinnering. Wij polsten alvast even wie ze is én wat we van haar kunnen verwachten de komende maanden.

Je was nog heel jong toen je naar België kwam. Heb je concrete muzikale herinneringen uit Afrika?
Ik kwam als tweejarig kind naar België en was officieel een weeskind. Als je me dus vraagt naar mijn jeugdherinneringen, dan spelen die zich volledig af in Brugge. Een van de eerste bewuste muzikale ervaringen was toen ik als zesjarige naar de muziekacademie in Knokke werd gestuurd en er mocht meezingen met het koor. Ik was de allerkleinste van de groep en ontzettend verlegen, maar het samen zingen was hemels. Het voelde echt als thuiskomen.
Rond mijn twintigste werkte ik als journalist en maakte ik een documentaire waarvoor ik in Rwanda op zoek ging naar familieleden. Ik ging er niet van uit iemand te vinden, maar als bij wonder kwam ik mijn beide ouders en 20 broers en zussen op het spoor. Met mijn moeder is alle communicatie moeizaam want alles gaat via een tolk. Maar door middel van muziek en samen zingen hadden we toch één keer een intens contact. In de familie van mijn moeder bleek tot mijn verbazing dat zingen een alledaags gebeuren is. Bovendien zingen ze ook allemaal geweldig goed. Blijkbaar heb ik die liefde voor de stem dan toch van daaruit meegekregen.

En op een bepaald moment blijkt die liefde voor de stem sterk genoeg om er professioneel mee door te gaan. Was het meteen duidelijk voor jou dat je componist wilde worden?
O nee, helemaal niet. Ik heb verschillende opleidingen gevolgd en heb veel verschillende dingen gedaan voor ik aan compositie toe was. Wel heeft de menselijke stem altijd centraal gestaan. Ik begon mijn carrière bij de radio en ik volgde de opleiding jazz aan het Lemmensinstituut om mijn stem verder te ontwikkelen. Met een omwegje via de free jazz kwam ik erachter dat ik meer met vorm en structuur in de muziek wilde doen. Dat besef kwam eigenlijk door Eric Thielemans, die me na een auditie met Muziektheater Transparant vertelde dat ik bezig was met ‘compositorisch denken’. Ik weet nog dat ik geen idee had wat hij daarmee bedoelde, maar toch was dit het zaadje voor een verrijkende samenwerking.

Rond diezelfde periode werd ik door Musica gevraagd om workshops te geven voor kinderen, met concertjes op verschillende plekken in het Concertgebouw. In de Concertzaal stond een piano, prachtig uitgelicht, voor een werk van Stefan Prins. Terwijl we luisterden, besefte ik heel plots dat ik niet alleen wilde lesgeven of praten over muziek; ik wilde zelf op het podium staan én mijn eigen creaties maken. Toen ik daarna aan Stefan vertelde waar ik mee bezig was, raadde hij me aan om in Den Haag te gaan studeren. Het toeval wil dat ik een maand later – na een project met ChampdAction – een heel openhartig gesprek over mijn zoektocht had met iemand uit het publiek die ik totaal niet kende. Die man bleek uitgerekend docent compositie in Den Haag te zijn, Yannis Kyriakides, bij wie ik dan ging studeren. Hij gaf me geen pasklare antwoorden op mijn vragen maar liet me bewust op zoek gaan naar mijn eigen werkwijze. Op een bepaald moment begon ik zelf de link te zien met mijn werk als radiomaker, waarbij je eigenlijk met stem en andere klanken een zekere structuur opzet. Voor mij zijn er dan ook veel overeenkomsten tussen componeren en het maken van een documentaire. Hoe geef je richting aan een verhaal door middel van het geluid?

‘Ik besefte plots dat ik niet alleen les wilde geven of praten over muziek, ik wilde zelf op het podium staan én mijn eigen creaties maken.’

Waar kijk je het meest naar uit tijdens je residentie bij het Concertgebouw?
Als performer kijk ik er enorm naar uit om te kunnen zingen op de openingsavond, samen met Romina Lischka. Ook kan ik niet wachten om samen met het Goeyvaerts Strijktrio op het podium te staan. Ik maak een nieuw werk voor het ensemble Organo, geïnspireerd op de Ishango beentjes. Deze kleine bavianenbotjes met inkervingen zijn het oudste bewijs van wiskundig denken. Ze werden gevonden in Oost-Congo, ongeveer 300 km van mijn geboorteplek, en worden nu bewaard in het Natuurhistorisch Museum in Brussel. In zekere zin zijn deze botjes het beginpunt van een ontwikkeling die geleid heeft tot de computers waar we vandaag mee werken en de raketten die we afschieten naar de maan. Ik vind dat mateloos interessant en zal zeker nog stukken maken rond deze thematiek. Ik maak ook nog een compositie voor het Amsterdamse productiehuis Silbersee, een verderzetting van een onderzoek dat ik eerder al begonnen was en waarbij ik onder andere met 3D-audio werk en Silent Disco (elke toehoorder krijgt een eigen koptelefoon). Hierin verwerk ik opnames van mijn reizen naar Rwanda. Daarvoor hoop ik in november mijn 112-jarige grootvader opnieuw te kunnen bezoeken om hem te interviewen over wat het betekent om al meer dan een eeuw op deze planeet rond te lopen.

Als echte Bruggeling ken je het Concertgebouw op je duimpje. Heb je ook een favoriete plek in het huis?
Voor mij zijn er twee plekken die er bovenuit steken, gekoppeld aan specifieke herinneringen. De Kamermuziekzaal vind ik fantastisch omwille van de akoestiek, zeker voor de stem. In 2002 deed ik er mee aan de workshop Institute for Living Voice van Muziektheater Transparant. De andere plek zijn de coulissen van de Concertzaal, waar ik ook tot het besef kwam dat ik als muzikante aan de slag moest. Ik was daar om een radio-interview te doen met Tom Barman, en ik maakte van zulke interviews altijd een soort soundscapes met de juiste muziek en wat sfeervolle effecten zoals fluisteren. Op een bepaald moment vroeg Tom Barman in zijn sappig Antwerps accent of ik er misschien een hedendaags muziekwerk van ging maken? Eigenlijk merkte hij toen al op dat ik als radiomaker bezig was met compositie en geluidskunst!

— Klaas Coulembier


zo 26 sep 2021 
— 15.00
Goeyvaerts Strijktrio & Aurélie Nyirabikali Lierman
Tombstones

 

 

Maak kennis met seizoensfotograaf Yaqine Hamzaoui

Met de vragenlijst van Proust

vragen van Proust

Agnes Kena

We legden enkele vragen voor aan onze seizoensfotograaf Yaqine Hamzaoui, leverancier van de prachtige beelden die dit seizoen kleur geven. 

Geen auteur wiens meesterwerk zo doordrenkt is van ons seizoensthema rond tijd & herinnering als Marcel Proust en zijn À la recherche du temps perdu (Op zoek naar de verloren tijd). In 2021 zou de Franse auteur 150 zijn geworden, in 2022 viert zijn klassieker zijn eeuwfeest. Kortom: aan Proust valt dit seizoen niet te ontsnappen. Elk magazine krijgt dit seizoen dan ook een vleugje Proust mee. Neen, niet via een madeleine-koekje dat een stroom aan herinneringen op gang kan brengen (zoals dat gebeurt bij het hoofdpersonage van Prousts magnum opus), maar met enkele vragen uit de zogenaamde ‘vragenlijst van Proust’. De auteur bedacht de lijst met vragen die peilen naar je persoonlijkheid niet zelf, maar zijn originele antwoorden en het feit dat hij die reeds op jonge leeftijd gaf, leidden ertoe dat de lijst de geschiedenis inging als de ‘Questionnaire de Proust’. 

Wat waardeer je het meest aan je vrienden?
Ik hou enorm van hun levensvreugde, en hun gave om compleet zichzelf te zijn, waardoor we elkaar opheffen.

Wat is jouw idee van geluk?
Geluk maak je zelf. Ik maak mijn geluk door me te omringen met de juiste mensen, en te kiezen voor zaken die mijn geluk versterken.

Waar zou je wel willen wonen?
In Berlijn, Londen, Marokko. Of New York even voelen. Of leven op een voor mij nog onbekend eiland.

Wie zijn je favoriete helden in het echte leven?
Rapper Tyler, the Creator, kunstenaar Jean-Michael Basquiat, mijn mama, mensen die durven dromen én springen. Zij zijn voor mij heroes without capes.

Welk natuurlijk talent had je graag willen hebben?
Een beter geheugen, zodat songlyrics onthouden gemakkelijker zou gaan (lacht).

Wat is je huidige gemoedstoestand?
All over the place. Veel chaos dus.

Voor welke fout heb je de meeste tolerantie?
Ik relativeer heel snel, en verdraag veel. Fouten laten je groeien. (Al mogen mensen mijn naam wel eens juist leren schrijven.)

 

do 02 sep — zo 07 nov 2021
Expo Yaqine Hamzaoui
Beelden van onze seizoenskunstenaar

 

Voorstellingen bij dit artikel

  • Pavel Kolesnikov

    Schubert, Franck, Couperin, Hahn & Fauré
  • Marcel Proust

    Cursus - deel 1
  • Jan Michiels, Juan Parra & Lise Bruyneel

    Op zoek naar de verloren tijd
  • Proust achterna

    Schrijfworkshop

Drie vragen aan onze huisartiesten

in the spotlight

We stelden onze vijf huisartiesten elk dezelfde drie vragen, en kregen antwoorden die varieerden en verschilden maar die ook eenzelfde teneur uitdragen: de ontzettende goesting om weer (bij ons) op een podium te mogen staan!

1. Hoe hebben jullie het afgelopen anderhalf jaar beleefd?
2. Hoe was het om het (Brugse) publiek weer te ontmoeten
3. Wat betekent het Concertgebouw voor jullie?

Voorstellingen bij dit artikel

  • Vox Luminis & Freiburger Barockorchester

    Royals. Händel, Lalande, Caldara
  • Nadar Ensemble

    Michael Beil. Hide to Show
  • Anima Eterna Brugge

    Anima Insight: Beethovens 'Zevende'
  • Drumming (live)

    Rosas & Ictus
  • Drumming (live)

    Rosas & Ictus

Partners in duurzaamheid

meet the partners

sightways

Dat het Concertgebouw kan blijven groeien en bloeien, ook in minder evidente tijden zoals nu, is te danken aan heel wat subsidiënten en partners. Zoals Veolia, een bedrijf dat ons al jaren bijstaat in onze zoektocht naar duurzaam ondernemen, met advies rond ventilatie, onderhoud en verwarming. Hoog tijd om onze samenwerking eens te belichten.

Stijn Cools (Project Expert Manager regio Vlaanderen voor Veolia Belux) vertelt: ‘Afgelopen voorjaar startten we met de vernieuwing van de stookketels in het Concertgebouw, de bedoeling is dat de vernieuwde installatie operationeel zal zijn nog voor het begin van het volgende stookseizoen. Het aangestelde studiebureau wijzigde het huidige concept naar een energiezuinigere oplossing. Met condenserende gasketels besparen we niet enkel energie maar verkleinen we ook drastisch de CO2-uitstoot van het Concertgebouw. Deze ketels kunnen zowel bij hoge als lage belasting, afhankelijk van hoe druk het is in het gebouw, aangepast worden om zo zeer zuinig te kunnen stoken. Daarnaast staan wij ook in voor de monitoring, in realtime worden de energiestromen geregistreerd en onverwacht hoog verbruik wordt aan de klant gerapporteerd.

'Zelf mogen meewerken aan een ecologisch project binnen het Concertgebouw geeft veel voldoening.'

Voor deze opvolging maar ook voor het algemene beheer van de technische installaties werken we nauw samen met de mensen van het Concertgebouw en gaan we steeds weer op zoek naar hoe we de energieconsumptie van het gebouw kunnen verlagen. De nazorg van dit project is voor ons van absoluut belang. Wij willen de klant van A tot Z bijstaan om hun energiedoelstellingen te halen. Zo kan Veolia samen met het Concertgebouw bijdragen aan een beter leefmilieu en hopen we met onze inspanningen de klimaatverandering te vertragen. Voor mij persoonlijk is dit ook een fijn dossier omdat ik zelf in de buurt van Brugge woon. Het Concertgebouw en zijn architectuur spraken bij mij van jongs af aan tot de verbeelding. Nu zelf te mogen meewerken aan een ecologisch project binnen het Concertgebouw geeft veel voldoening.’

Een seizoen alleen voor grote mensen? Vergeet het!

De komende maanden hebben we weer heel wat in petto voor ouders en grootouders die met hun koters voorstellingen, festivals of een zorgeloze zondagvoormiddag willen meemaken. 

Jazz Brugge special

Donder & Apeland en Dave Douglas brengen levende geschiedenis

concertgebouw jazzt

Tom Leentjes

Het Belgische trio Donder creëerde samen met de Noorse organist en etnomusicoloog Sigbjørn Apeland het album Het Verdriet. Vlaamse polyfonie en volksmuziek zijn het vertrekpunt voor spannende melancholie. Dat uit oude inspiratie kraakverse nieuwe muziek kan ontstaan, bewijst ook wereldster Dave Douglas met zijn ode aan het Lam Gods. Douglas lardeert dat meesterwerk en de muziek van Van Eycks tijdgenoot Guillaume Dufay vrank en vrij met hedendaagse trompetmuziek. Levende geschiedenis, op deze Jazz Brugge Special! 

Donder & Apeland graven in onze oude muziektradities

Het Verdriet is een Donder-album waarop melodieën en klanken, meer dan op hun vorige albums, samenvallen. En waarbij het harmonium van Apeland, een muzikant die net zoals de Dondermannen ook veel meer uit zijn instrumenten weet te halen dan wat we normaliter horen, de fraaie verbindende factor speelt.’ Zo beargumenteerde Written in Music de vier-en-een-halve ster die het veil had voor de vierde plaat van het Vlaamse trio Donder, uitgebracht op het W.E.R.F. Records-label en bij ons te horen tijdens de Jazz Brugge Special. In zijn queeste om muzikaal erfgoed weer tot leven te wekken, vond Donder – ofwel Harrison Steingueldoir (piano), Stan Callewaert (contrabas) en Casper van De Velde (drums) – de ideale tochtgenoot in de Noorse harmoniumspeler Sigbjørn Apeland. Stan Callewaert (rechts op de groepsfoto) blikt terug op het proces dat aan de plaat voorafging.

Klopt het om te stellen dat Het Verdriet ontsproten is aan een soort van identiteitscrisis?
Stan Callewaert: ‘Juist. De Belgische jazzscene is heel lang diep verankerd geweest in de Amerikaanse traditie maar intussen zijn er zo veel andere invloeden binnengeslopen dat er amper nog sprake is van een afgelijnd genre. De rijkdom van de hedendaagse Belgische jazzscene is net haar ondefinieerbare eclecticisme. Deze rijkdom riep bij mij echter ook een aantal vragen op. Waar bijvoorbeeld in Noord-Afrika, Armenië of Scandinavië de filosofie van jazz samensmelt met eeuwenoude lokale muziektradities, lijkt een gelijkaardige bindende factor in de Belgische scene te ontbreken. Zelfs in onze conservatoria wordt er haast met geen woord gerept over ons muzikale erfgoed. Door mijn confrontaties met de Noorse muziekscene, die een heel sterke identiteit heeft, begon dit gebrek aan een eigen muziektraditie te voelen als een gebrek aan eigenheid, een gat in mijn muzikale persoonlijkheid. Daarom wou ik gaan onderzoeken wat er gebeurd is met onze oude muziektradities, en hoe veel of weinig we eigenlijk weten over ons muzikale erfgoed. Wat deze bevindingen precies zouden betekenen voor de muziek van Donder wist ik niet, maar het zou onze muziek zonder twijfel een extra dimensie geven.’

‘Door mijn confrontaties met de Noorse muziekscene, die een heel sterke identiteit heeft, begon het gebrek aan een eigen muziektraditie te voelen als een gat in mijn muzikale persoonlijkheid. En dus ging ik op onderzoek.’

En toen kwam Sigbjørn Apeland op jullie pad, om de crisis mee te bezweren.
Stan Callewaert: ‘We hadden op ons tweede album een hele fijne ervaring met het uitbreiden van de band naar een kwartet (toen met de Deense rietblazer Lars Greve, red.), en dat wilden we graag nog eens proberen. De Noorse harmoniumspeler Sigbjørn Apeland is een muzikant waar we enorm naar opkijken. Hij heeft de laatste jaren een paar fantastische albums gemaakt en is ook professor in de etnomusicologie met specialisatie in Noorse kerk- en volksmuziek. Een betere partner voor dit project konden we ons dus niet voorstellen. Zijn expertise in zijn levende muziektraditie helpt ons om een beter inzicht te verwerven in hoe wij ons muzikale erfgoed weer tot leven kunnen wekken.’ 

— naar een interview van Jolien Van Acker voor BLVRD

Hedendaagse jazzster tussen Vlaamse Primitieven en Black Lives Matter

Trompettist Dave Douglas – lid van John Zorns befaamde kwartet Masada en een van de meest spraakmakende jazzartiesten van nu – laat zich voor zijn Secular Psalms inspireren door een van zijn grote passies: de Vlaamse Primitieven, in het bijzonder Jan van Eycks Lam Gods. Vertrekpunt is Van Eycks tijdgenoot Guillaume Dufay, de beroemde Vlaamse polyfonist en de motor van onze Topstukweek Dufay in mei 2022. In Secular Psalms vertaalt Douglas Dufays muziek naar een hedendaagse context, geruggesteund door een internationale selectie topmuzikanten. Douglas’ moderne liturgie wordt eveneens gevoed door de coronapandemie én de Black Lives Matter-beweging. Verleden en heden vloeien opnieuw magisch samen, alsof Douglas inzage had in ons seizoensthema. 

Jonger dan 26?

Dan kan je deze wonderlijke avond beleven voor slechts € 7! Boek snel want de voorraad tickets aan dit tarief is beperkt.

Jazz Brugge Special

Double bill: Donder & Apeland: Het Verdriet + Dave Douglas: Secular Psalms
seizoensthema

Yaqine Hamzaoui

VOORSTELLINGEN ROND TIJD & HERINNERING

De tijd is NU! Zo verkondigen we dat sinds de lancering van ons nieuwe seizoen net voor de zomer. Maar uiteraard is hij ook gisteren, en morgen. We grijpen dit seizoen niet enkel de tijd om opnieuw (ongeremd) te genieten, maar staan ook stil bij wat en wie ons voorafging. Dat doen kunstenaars zowel via grote kronieken als persoonlijke verhalen, die tot nadenken stemmen of eigen herinneringen doen ontwaken. Boek je ticket voor een retourtje toen–nu, met ontroering, herkenning of verwondering op elke tussenstop. 

(c) Yaqine Hamzaoui
(c) Yaqine Hamzaoui

We worden geboren en we sterven. Nooit zijn we meer gelijk voor de wet dan aan het begin- en het eindpunt van het lijnstuk genaamd leven. Maar bedacht je al eens dat we eigenlijk al maanden voor onze geboorte de wereld ontmoeten? In de buik horen we ruisen en rommelen, praten, lachen, zingen. Precies die allereerste geluiden – die we ons niet herinneren, en die tegelijk toch zo cruciaal en tastbaar zijn – vormen het hart van OORT. Ouders en hun baby worden uitgenodigd voor een muzikale ontdekkingsreis naar de diepste lagen van ons bewustzijn. Ook Al Roberts – hoofdpersonage van de cultfilm Detour – onderneemt een dergelijke reis. Geen zachte klankenwereld voor hem evenwel, maar een beklijvende trip tot diep in zijn dromen, zijn geheugen en zijn ziel. Oogverblindend mooi in beeld gebracht, maar tegelijk gitzwart.

(c) Yaqine Hamzaoui
(c) Yaqine Hamzaoui

Muziek is vaak een bron van reflectie, een intense herdenking, een waarschuwing verpakt in de mooiste melodieën. Zo laat Gavin Bryars in zijn The Sinking of the Titanic een eindeloze hymne stilaan kopje onder gaan in morsesignalen en vervreemdende klankeffecten. Memling beschouwde de eindtijd in zijn altaar voor het Sint-Janshospitaal. Precies daar brengen Catalina Vicens, haar Servir Antico en fotograaf Peter De Bruyne een fascinerend verhaal over hoe mensen met de aarde en elkaar omgaan, in middeleeuwse muziek maar ook met gloednieuwe klanken, video en een stevige dosis activisme. Stervioliste Patricia Kopatchinskaja tekent voor ‘muziek die is gemaakt uit bloed en tranen van getergde zielen’. In haar concertprogramma rond het Concerto funebre van Karl Amadeus Hartmann, een verklanking van diens afkeer van het naziregime. Dat Amerikaans minimalist Steve Reich aan de gruwel van dat regime ontsnapte, drong pas bij hem door lang na de Tweede Wereldoorlog. Tijdens dat tijdvak pendelde hij als kind vaak dagenlang per trein door de VS, tussen vader en moeder. Later kwam het besef dat hij als Jood was ontsnapt aan een totaal andere treinreis. Tijdens Iedereen Klassiek klinkt zijn Different Trains in de Brugse stationshal.

'Kunstenaars speken met de tijd, verwijzen naar (het verstrijken van) de tijd én worden erdoor geïnspireerd.'

(c) Yaqine Hamzaoui
(c) Yaqine Hamzaoui

Met zijn cyclus Tombstones houdt de Amerikaanse componist Michael Pisaro-Liu herinneringen in leven – niet toevallig wat ook grafstenen beogen. Elk deeltje is gebaseerd op kleine fragmenten uit popsongs – een melodie, een harmonie of een paar woorden. Onze seizoenscomponist Aurélie Nyirabikali Lierman en het Goeyvaerts Strijktrio wekken ze weer tot leven. Alban Bergs Vioolconcerto schenkt dan weer het eeuwige leven aan Alma Manon Gropius, de dochter van Alma Mahler voor wie de componist een grote affectie koesterde. Slechts 18 werd Manon, en de pijn bij dat veel te vroege overlijden zette Berg om in een weemoedig en hartverscheurend concerto
Dem Andenken eines Engels.

(c) Yaqine Hamzaoui
(c) Yaqine Hamzaoui

Met zijn Symphonie fantastique schreef Hector Berlioz zichzelf op zijn 27e de muziekgeschiedenis in. Het liefdesverhaal dat de basis vormt voor dit topstuk met de ondertitel Épisode de la vie d'un artiste staat bol van spannende pieken en dramatische dalen. Hector Berlioz’ verklanking van zijn hopeloze en onbeantwoorde gevoelens voor de Ierse actrice Harriet Smithson is niet minder dan een spectaculaire rollercoaster. Dan houdt Giacinto Scelsi het in zijn Trilogia, i tre stadi dell’uomo toch een stuk beheerster. Cellist Arne Deforce verkent deze drie stadia in een mensenleven – van jeugdig onbezonnen over langzaam ontluikend tot oud en berustend.

(c) Yaqine Hamzaoui
(c) Yaqine Hamzaoui

Hoe vreemd is toch de tijd: voor ieder gelijk, en voor elk toch weer anders. Dans en muziek zijn tijdskunsten bij uitstek, en ze luisteren naar een strikte klok. Zo bewijst BL!NDMAN [drums] in een virtuoos percussieprogramma op het ritme van 4 (bij Schnittke) tot wel 100 (bij Ligeti) metronomen. Tegelijk toont het ensemble dat tijd ook menselijk kan zijn, met een werk van Thierry De Mey waarin de hartslag van de dirigent het tempo bepaalt. Steve Reich laat in zijn iconische Drumming een eindeloos spel van canons ontstaan. Ook in de dans wordt één enkele bewegingszin telkens weer gevarieerd in tijd en ruimte. Pas als de muziek stopt en de lichamen tot stilstand komen, beseft
de toeschouwer wat hij heeft meegemaakt: een overrompelende golf van dans en muziek.

(c) Yaqine Hamzaoui
(c) Yaqine Hamzaoui

Het verleden blijft een schatkist voor kunstenaars van nu. De projecten van het Belgische trio Donder en wereldster Dave Douglas tijdens de Jazz Brugge Special laven zich volop aan Vlaamse polyfonie. Douglas lardeert Van Eycks Lam Gods en de muziek van diens tijdgenoot Guillaume Dufay vrank en vrij met hedendaagse trompetmuziek. De Syrische ud-speelster Waed Bouhassoun weet uit verschillende invloeden een eigen stijl te puren. Met haar gependel tussen traditionele Arabische muziek en moderniteit slaat ze tokkelend een brug tussen toen en nu.

Voorstellingen bij dit artikel

  • OORT

    Isabel Voets, Zoë Bossuyt & Astrid Bossuyt
  • Goeyvaerts Strijktrio & Aurélie Nyirabikali Lierman

    Tombstones
  • Brussels Philharmonic

    Schubert, Elgar & Berg
  • AMOK Special

    Double bill: Waed Bouhassoun + Kaja Draksler Octet
  • Servir Antico

    Memlings Apocalyps
  • BEvocaL

    Ontdek het nieuwe nationaal jeugdkoor
  • Jazz Brugge Special

    Double bill: Donder & Apeland: Het Verdriet + Dave Douglas: Secular Psalms
  • Drumming (live)

    Rosas & Ictus
  • Drumming (live)

    Rosas & Ictus
  • Brussels Philharmonic & Ictus

    Reich, Bryars & Ives
  • Arne Deforce

    Giacinto Scelsi
  • BL!NDMAN [drums]

    De tijd tikt
  • Brussels Philharmonic

    Berlioz & Saint-Saëns
  • Brussels Philharmonic

    Berlioz & Saint-Saëns

In het spoor van de Luistervink

Op pad met het 1e leerjaar B van het Brugse Sint-Lodewijkscollege

  • 01. Klas op stap

    Wist je dat het Concertgebouw niet alleen concertgangers en kunstliefhebbers verwelkomt, maar ook heel wat scholen over de vloer krijgt? Tijdens De Luistervink neemt een verteller/muzikant klassen van het 3e kleuter of 1e leerjaar op sleeptouw doorheen het gebouw, op zoek naar de verdwenen Luistervink. Genieten van stilte, klank, muziek en verhalen. Daar draait het rond in deze zintuiglijke totaalervaring.

  • 02. Waar is de Luistervink?

    ‘Help, de Luistervink is ontsnapt uit zijn kooi’, zegt verteller Marieke wanneer ze de kinderen van juf Eefje verwelkomt. ‘En dat is doodjammer want de Luistervink heeft prachtige veren en kan hele mooie geluiden maken.’ Gelukkig kan ze rekenen op een troep kinderen die mee wil helpen zoeken!

  • 03. Start de zoektocht

    ’Misschien kunnen we de Luistervink wel lokken met de klanken uit ons muziekdoosje’, probeert Marieke. ‘Of wie weet zit de Luistervink verborgen in de geluidsmaquette. Even luisteren … Of kunnen we hem vinden in de Concertzaal?’

  • 04. Zelf muziek maken

    De kinderen fantaseren hoe de vogel er zou kunnen uitzien en tekenen hem op de rug van een klasgenootje. En wat als we de Luistervink nu eens lokken door zelf muziek te spelen? Ja hoor, daar is ie dan!

  • 05. De Luistervink is terug

    De Luistervink zit weer in zijn kooi, daar hoort muziek bij! Marieke neemt plaats achter de piano, én roept ook bij het musiceren de hulp in van de kinderen. Het klasje keert tevreden terug huiswaarts. Blije kinderen, blije juf en blije Luistervink-verteller.

'Het was een inspirerende voormiddag. We ontdekten het Concertgebouw op een heel andere manier. Heerlijk luisteren, voelen en genieten.'

— Eefje Den Hollander, leerkracht

Drie generaties

drie generaties

Isaac Ponseele

Nathanaëlle Kiekens groeide op in het hart van de Steenstraat, met de stad als speeltuin. Ze hopte als tienjarige op de paardenkoetsen en verbaasde toeristen met haar kennis van de stad. ‘Ze was nog niet eens tien toen ze al een handeltje dreef in stoelenverhuur voor de Heilige Bloedprocessie’, aldus haar mama Veerle. De ondernemingszin en de liefde voor haar stad namen sindsdien alleen maar toe. De liefde voor het Concertgebouw moest even groeien maar spreekt nu uit elk woord. Luister mee, naar Nathanaëlle als doorgeefluik tussen verschillende generaties cultuurliefhebbers.

Wat zal dat geven?
‘Ik was een tiener toen het Concertgebouw verrees, en ik weet nog goed dat het gebouw stevig over de tongen ging’, vertelt Nathanaëlle. Mama Veerle keek vanuit de Steenstraat met argusogen naar die bouwwerf op ’t Zand. ‘Wat zal dat geven, vroegen we ons af. En toen bleek dat het gebouw eigenlijk wonderwel paste, en het wordt steeds beter, omdat je het nu ook vanbinnen kent.’ ‘Bij ons thuis was cultuur in alle vormen en genres beschikbaar. Dat werd niet opgedrongen, het was er gewoon, en ik mocht van alles proeven. Pas na mijn studies in Gent ontdekte ik het Concertgebouw echt.’ Het was een vriendin en oud-medewerker van het Concertgebouw die Nathanaëlle een bijzondere deal voorstelde: ‘jij krijgt mijn babyspullen als je lid wordt van The Keys’. Ze vervoegde met enige terughoudendheid deze groep cultuurliefhebbers van het Concertgebouw, maar werd in ijltempo ambassadeur van ons huis. ‘Toen er bestuurders werden gezocht, heb ik niet geaarzeld. Het Concertgebouw is mijn oogappel!’

Géén cultuurtempel
Ze overdrijft niet als ze dat zegt, want gevraagd naar haar visie op ons cultuurhuis, volgt een antwoord dat getuigt van tomeloos engagement. ‘Ik zie een organisatie die een grote openheid koppelt aan een grote professionaliteit. Dat moeten we absoluut aanhouden en verder uitbouwen. Het Concertgebouw heeft daarvoor alle troeven in handen: een prachtige locatie in een heerlijke stad, zalen met een uitstekende akoestiek en vooral: die sfeer die hier hangt. We zijn een Vlaamse Kunstinstelling, en dat dwingt ons om de lat hoog te blijven leggen, maar tegelijkertijd kan iedereen hier zomaar binnenlopen. We zijn vooral géén cultuurtempel.’ Ze ziet veel kansen, onder meer ingegeven door de voorbije cultuurluwe periode. ‘We moeten ons vernieuwende, internationale karakter blijven aanscherpen. We moeten niet zomaar meegaan met onze tijd maar de veranderingen in de maatschappij actief bij onze werking betrekken. Hoe kan je voortrekker zijn in een maatschappij die zo divers is, die zo veel uitdagingen kent? Cultuur moet rendabel én menselijk zijn, en kan niet los staan van die wereld die haar omringt.’

'Cultuur moet rendabel én menselijk zijn, en kan niet los staan van die wereld die haar omringt.'

Gestolen momenten
Nathanaëlle kan gelukkig ook ongeremd blijven genieten als ze hier binnenstapt, en dat gebeurt vaak. ‘Ik kies voorstellingen vooral uit in functie van hun verhaal, en minder in functie van mijn agenda. Het seizoensthema rond tijd en herinnering spreekt me als verhaal enorm aan. Wat ik zo miste de afgelopen maanden is precies ‘in het moment zitten’ van een voorstelling. Livemuziek in één woord is voor mij instant herinnering, ontastbaar en daardoor net zo te koesteren.’ ‘Avonden in het Concertgebouw, staan voor ons ook echt voor gestolen momenten samen’, vult mama Veerle aan. Terwijl zij elk seizoen het nieuwjaarsconcert met stip aanduidt in haar agenda (‘een moment van vreugde, van hoop voor het nieuwe jaar, dat ik vroeger deelde met mijn partner, en nu met mijn dochter’), kijkt Nathanaëlle ook enorm uit naar de viering van 20 jaar Concertgebouw en de derde editie van het SLOW(36h)-festival. 

Guillaume kent de weg
Als de fotograaf ons vervoegt, neemt zoon Guillaume de leiding over. ‘Ik ken de weg!’ Geen loze uitspraak, zo blijkt, want hij gidst ons gezwind door het gebouw en slaat geen Circuit-stempel over. ‘Volgende keer moet jij niet meer mee, mama, dan ga ik met Céleste wel alleen het podium op, bij de muzikanten zitten zoals vorige keer.’ Sinds CLUB Surround voor families neemt Guillaume al eens graag plaats tussen de orkestleden, als het kon op de schoot van de percussionisten. Van een fotoshoot krijg je honger. Over het menu geen discussie bij Guillaume en Céleste: garnaalkroketjes in het Concertgebouwcafé. Fotograaf Isaac en de schrijver van dit stukje moéten mee aanschuiven, ook daarover geen discussie. Zo gaat dat dan als je je echt thuis voelt in het Concertgebouw: dan word je vanzelf een gulle gastvrouw.

 

OP DE FOTO

Veerle Heyndrickx
70 jaar, mama, mamoe, kunstzinnig en open-minded

Nathanaëlle Kiekens
39 jaar, mama, advocate en geëngageerde ondervoorzitter van de raad van bestuur van het Concertgebouw

Guillaume Monballiu
5 jaar, wil een drumstel en ambieert een deelname aan de Olympische Spelen

Céleste Monballiu
3 jaar, prinses met een royaal willetje

Voorstellingen bij dit artikel

  • Nieuwjaarsconcert

    Brussels Philharmonic & Ksenija Sidorova
  • CLUB Surround voor families

    Frascati Symphonic