Een haast ondraaglijk feest

Of in Brugge dezelfde tien Palestijnse dansers op het podium staan als bij de Brusselse première van Badke(remix) vorig seizoen is onzeker. Uitreisvergunningen en visums zijn voor Palestijnen een onvoorspelbare carrousel: Badke dag aan dag geremixt in het licht van de onhoudbare situatie in hun land.

Eenvoudig was het nooit, ook niet bij de oorspronkelijke versie van Badke in 2013. Die kwam er nadat performers van les ballets C de la B van Alain Platel al een tiental jaren workshops hedendaagse dans gaven op de Westelijke Jordaanoever en dramaturge Hildegard De Vuyst voorstelde om er een dansvoorstelling aan vast te knopen. Ze nodigde twee choreografen uit van les ballets de C de la B: Koen Augustijnen en Rosalba Torres Guerrero. De voorstelling zou om dabke draaien, de traditionele lijn- en cirkeldans uit de regio die op zowat elk feest gedanst wordt, van Jordanië tot Syrië, en een extra politieke lading kreeg in de bedreigde Palestijnse gebieden en in de vluchtelingenkampen.

Politiek zonder woorden

Voor Koen Augustijnen stond volksdans ver van zijn bed, maar hij had in de clubs van Libanon al kennis gemaakt met dabke in een ruigere punkachtige versie mét een knipoog. Ook op traditionele huwelijksfeesten zag hij hoe de genodigden creatief met de dansvorm omgingen. Rosalba Torres Guerrero had aanvankelijk morele bezwaren: wie zijn wij om ons hun dans toe te eigenen op een podium? Uiteindelijk zag ze mogelijkheden om thema’s aan te kaarten als de verhouding tussen het individu en het collectief, tussen mannelijke en vrouwelijke aanwezigheid. Sowieso stonden de energie, het aardse en het intuïtieve uit de dabkedans dicht bij hoe zowel zijzelf als Koen Augustijnen naar dans kijken.

'Wat kunnen wij van hieruit doen', was de vraag die Augustijnen zich in de zomer van 2024 stelde over de toestand in Palestina. Zijn broer, Sven Augustijnen, werkte aan een documentaire over een diplomaat die via zee bij zijn huis in Gaza probeerde te geraken. In samenspraak met de Palestijnse dansers ontstond het idee om Badke te hernemen. In een andere werkverhouding, dat wel: de Belgische choreografen van toen fungeren voor de remix als extern oog terwijl Hildegard De Vuyst - nu artistiek leider van laGeste - productioneel de toeverlaat is.

In de oorspronkelijke versie was de inbreng van de Palestijnse dansers al groot. Voor Amir Sabra en Ata Khatab, de huidige choreografen van Badke(remix), is dat de reden waarom ze veel minder wijzigingen aanbrachten dan ze oorspronkelijk planden, vertellen ze in een interview.  Zowel het bewegingsmateriaal als de dramaturgische afwikkeling kloppen voor hen na meer dan een decennium nog steeds.  Dat Ata Khatab vorig seizoen plots geen reisvergunning meer kreeg voor de finale repetities en de première, was lastig. Binnen de huidige cast is hij immers de enige die mee de première van toen danste. Bovendien is hij als artistiek leider van El Funoun, een Palestijnse organisatie rond het dabke-erfgoed, een specialist bij uitstek. Gelukkig kon hij online advies en steun blijven geven.

'Zowel het bewegingsmateriaal als de dramaturgische afwikkeling van de oorspronkelijke voorstelling Badke (2013) kloppen na meer dan een decennium nog steeds.'

Rauw

Met meer dan 100 voorstellingen wereldwijd gaf Badke destijds een nieuw gezicht aan jonge Palestijnen. De dansers toonden aan de wereld een andere kant dan die van stenengooiers uit de reguliere media. Enkelen van hen gingen daarna een dansopleiding in het buitenland volgen, anderen sloten zich in het westen aan bij een gezelschap. Van de huidige groep wonen minder dan de helft nog in de Palestijnse gebieden of in Israël. Voor diegenen die bleven wordt de politieke en maatschappelijke situatie dag na dag rauwer en nijpender. Toch wil de huidige ploeg van tien performers en twee extra’s geen expliciete politieke uitspraken doen. In een nagesprek in Brussel gaven de dansers aan dat de grootste waarde voor henzelf is dat ze hier samen kunnen, mogen dansen. In het dagelijkse leven is het voor hen immers zo goed als onmogelijk om te repeteren met collega’s die amper enkele tientallen kilometers verder wonen, legden ze uit, in hun door muren en eindeloze checkpoints gefragmenteerde woongebied. En dan hadden ze het nog niet over het geweld van de illegale kolonisten die elke verplaatsing gevaarlijk maken, of over Gaza.  Dat hoeft ook niet. Hun aanwezigheid en hun dans volstaan om de Palestijnse situatie hier als een mokerslag bij de toeschouwers binnen te brengen. Scenografisch dienen alleen een waterdispenser en een geruite plastic draagtas als stille verwijzingen. De black-outs in de voorstelling hebben dezelfde functie.

'De aanwezigheid van de Palestijnse dansers en hun dans volstaan om de Palestijnse situatie als een mokerslag bij de toeschouwers binnen te brengen.'

 

Op leven en dood

Op het podium gooien de performers met tomeloze vitaliteit hun lijf en leden in de strijd, bijna anderhalf uur lang. Ze verjagen de dood op een loop van populaire dabkemuziek van de alom geliefde Nasser Al-Fares. Daarbij bestoken ze hun dans met referenties aan hedendaags dans, hiphop en neo-klassieke lijnen. Toch zal op het podium gaandeweg de feestsfeer keren, ook in de muziek: er sluipen glitches vol dreiging en agressie binnen. Bewegingen stokken. De dansers raken in een loop van steeds opnieuw beginnen. Hildegard De Vuyst ziet er de dans een karkas worden, vertelt ze, een protestvorm die de dansers gevangenhoudt en waartegenover ze zich telkens opnieuw moeten verhouden.

Dat is de harde realiteit van politiek zonder woorden in een wereld van leiders die zich afkeren.

Lieve Dierckx

-------

Luistertips

• Geluidsontwerper Sam Serruys laat via auditieve infiltraties in de dabkemuziek van Nasser Al-Farres mee de sfeer in de voorstelling kantelen.
• De originele muziek werd live opgenomen tijdens een huwelijksfeest in een vluchtenlingenkamp bij Nablus: je hoort er randgeluiden als het getoeter van auto’s of een blaffende hond.