Gewapend met vreugdevolle herinnering bestrijdt dans crisis

Terug in de tijd

Christos Papadopoulos groeide op in de boerengemeenschap van een verlaten dorp op de Peloponnesos, een rustige omgeving die leeft op het ritme van de seizoenen. Het gebergte herbergt een waaier aan herinneringen, gaande van de tot de verbeelding sprekende klassieke tijd tot het bloedbad dat de nazi’s er tijdens de Tweede Wereldoorlog aanrichtten. De trage kadans van zijn jeugd past niet bij zijn rusteloze karakter, maar in de natuur vindt hij al snel een inspiratiebron die hem tot vandaag blijft intrigeren.
Het bucolische beeld van zijn jeugd brokkelt af door de loep van het recente verleden en heden. Momenteel heeft Griekenland nog steeds af te rekenen met de gevolgen van de vluchtelingenstromen en de economische crisis, die de populariteit van extreemrechts er ook opnieuw doen oplaaien. De Atheense buurt waarin Papadopoulos woont, toont een complexe mix van dakloosheid, armoede en criminaliteit, die hem dagelijks confronteert met de geprivilegieerde situatie waarin hij zelf leeft. In een tijd van toenemende verdeeldheid en conflict wil Papadopoulos het optimisme uit zijn jeugd terugvinden. Terugkeren naar een tijd waarin alles mogelijk leek en die herinnering in gemeenschap beleven, daarover gaat My Fierce Ignorant Step.

'Ik wil het optimisme uit mijn jeugd terugvinden.'

Christos Papadopoulos

Weg van de natuur

Dit thema is enigszins nieuw voor Papadopoulos. Voor eerder werk nam hij voornamelijk natuurfenomenen onder de loep (een langzaam bewegende ijsschots in Larsen C, het ondergrondse netwerk van paddenstoelen in Mycelium); dit keer legt hij de focus op de mens. Dit vertaalt zich ook naar een lossere dansstijl, waarin de verschillende dansers weliswaar opnieuw tot een collectief komen, maar nu ook aangemoedigd worden om hun persoonlijke signatuur aan de choreografie toe te voegen. In de manier waarop ze de frase uitvoeren, zien we duidelijker de mens achter de danser afgetekend.

'In de kern van mijn werk zoek ik steeds naar de menselijke dimensie.'

Christos Papadopoulos


Het werk van Papadopoulos vraagt uithouding van dansers én publiek. Zijn spel met herhaling en tijd, geïnspireerd door onder meer het Hongaarse slow cinema icoon Béla Tarr, creëert samen met de vaak sobere enscenering en een steevast goed gecureerde soundscape een unieke podiumervaring. Vaak wordt deze getooid met het label ‘minimalistisch’, dat de choreograaf zelf echter afwijst. Eerder dan minimalistisch is zijn werk subtiel te noemen. Papadopoulos creëert een ervaring van togetherness: synchronisatie van herhaalde beweging die simpelweg ontstaat uit het samenzijn op een podium. Het vertrouwen dat dit zal ontstaan, is het tegengif voor de kwaadheid en teleurstelling die we voelen in de rauwe realiteit rondom ons. Ook al is er steeds een politieke lading in zijn werk aanwezig – in deze voorstelling meer dan ooit – schuilt die onder het oppervlak van een zintuiglijke ervaring die tegelijkertijd bevreemdend en organisch aanvoelt.  

Op naar een climax

Creatie is een immer stresserende en pijnlijke ervaring voor Papadopoulos, een periode van totale immersie waarin hij zichzelf verschillende limieten oplegt terwijl een voorstelling begint te ontstaan. Op weg naar My Fierce Ignorant Step kwam Axion Esti op zijn pad, een muzikaal oratorium van Mikis Theodorakis – die ook de soundtrack van Zorba The Greek componeerde – gebaseerd op een gedicht van Odysseas Elytis. De mix van klassieke, Byzantijnse en volkse muziek riep in 1964 een collectieve herinnering op aan een gedeeld landschap dat ook in tijden van crisis herinnerd moet worden. Tijdens de militaire dictatuur die kort daarop volgde, werd het tot een symbool voor nationaal verzet.

'De tien dansers vinden elkaar in een frase die crisis in acht neemt, maar voornamelijk de euforie van het leven viert.'

De muziek die in Papadopoulos’ genen zit, draagt een universele boodschap van strijdlust in zich. In de herinterpretatie van Kornilios Selamsis herinnert het in een grimmig heden aan betere tijden. Selamsis abstraheert het oratorium en linkt het onder meer aan post-fascistische Griekse volksliederen en, op weg naar de climax van de voorstelling, de ouverture van Monteverdi’s Orpheus. Naast de boodschap erachter is Papadopoulos ook op abstracte wijze in de muziek geïnteresseerd: hoe wordt een noot een ritme, een ritme een melodie en een melodie een lied? Samen met de melodie wordt ook de choreografie opgebouwd. De tien dansers vinden elkaar in een frase die crisis in acht neemt, maar voornamelijk de euforie van het leven viert.

Tom De Moor