Met alle macht tegen de zwaartekracht in

Choreograaf Rachid Ouramdane koesterde altijd al het verlangen om grenzen te verleggen. Deze keer wil hij met lichaam en geest tegen de zwaartekracht ingaan. Zijn voorstelling Corps extrêmes is een uitnodiging om te kijken naar mensen die op de rand van de afgrond balanceren, letterlijk en figuurlijk. Op het toneel zweeft, klimt en springt een diverse groep performers, dansers en atleten. Ze vertolken het oerverlangen om de veilige grond onder hun voeten achter zich te laten, en om de lucht en de leegte te omarmen als terrein van vrijheid en risico.

Ouramdane groeide op in Frankrijk in de jaren 1970 als zoon van Algerijnse migranten. Zijn biografie is diep verweven met vragen rond afkomst, identiteit en culturele erfenis. In zijn werk spreekt hij vaak over hoe beweging en dans niet alleen esthetische gebaren zijn, maar meer nog manieren om een persoonlijke en collectieve geschiedenis te schrijven. Van jonge danser in de jaren 1990 ontpopte hij zich tot een van de markante choreografen van vandaag. Sinds 2021 is hij directeur van Chaillot – Théâtre national de la Danse in Parijs. Hij geeft er zijn visie vorm van een danshuis als ontmoetingsplek: ‘Ik ga voor een theater van diversiteit – zowel in mijn esthetische vormen als in het publiek dat ik wil bereiken’, zegt hij daarover.

Extreme lichamen en radicale poëzie

Corps extrêmes is ontstaan uit een fascinatie voor mensen die er bewust voor kiezen om fysieke uitersten te verkennen: klimmers die rotswanden beklimmen zonder zekering, slackliners die hoog boven de grond balanceren, basejumpers die zich in de leegte storten. Voor Ouramdane zijn ze niet alleen waaghalzen die we vanop afstand bewonderen, ze belichamen ook een existentiële zoektocht. Wat betekent het om jezelf telkens weer in gevaar te brengen? Welke vrijheid schuilt er in het loslaten van alle controle?

Op het podium brengt Ouramdane die vragen samen in een monumentaal decor: een verticale wand fungeert tegelijk als klimrots en als scherm waarop filmbeelden voorbijglijden. De performers zijn niet louter dansers, maar ook specialisten uit andere domeinen. In de voorstelling in Brugge werkt Ouramdane samen met Daniel Laruelle voor de highline en met Ann Raber als klimster. Andere performers zijn hier: Joël Azou, Tamila De Naeyer, Löric Fouchereau, Peter Freeman, Charlie Hession, Valérian Moutier, Belar San Vicente en Maxime Seghers. Allemaal wagen ze zich op een of andere manier de hoogte en de leegte in. Als danser, atleet, koorddanser, trapezekunstenaars, als circusartiest of een nog andersoortige acrobaat.

‘Zij die van kliffen springen, onmogelijke wanden beklimmen of boven het niets lopen, worden aanzien al gekken, terwijl het filosofen zijn.’

Rachid Ouramdame

Hoogspringen naar de vrijheid

Muzikant Jean-Baptiste Julien componeerde een soundscape die balanceert tussen ademhaling en dreiging, hartslag en stilte. Lichtontwerper Stéphane Graillot weet het podium te transformeren van een berglandschap tot een stedelijke muur. Videomaker Jean-Camille Goimard legde de fenomenale beelden vast. Dramaturg Sonia Chiambretto verweefde de persoonlijke getuigenissen van de performers in de choreografie. Hun verhalen vormen zo niet alleen een illustratie, maar geven de voorstelling behalve ijzingwekkende hoogtes ook een diepere laag mee.

Corps extrêmes is geen spektakel om adrenaline op te wekken, maar veeleer een poëtische meditatie over grenzen en verlangen. De lichamen die over de wand bewegen, herinneren ons aan onze eigen dromen van opstijgen, zweven en ontsnappen. Ze tonen hoe kwetsbaarheid en moed onlosmakelijk verbonden zijn. ’Waarom onderwerpen sommigen hun lichaam aan zulke extreme activiteiten?’ vraagt een recensent in The New York Times. ‘De reden daarvoor is allicht het tegendeel van wat je zou denken: vrede, kalmte, sereniteit’.

De Algerijnse achtergrond van de choreograaf speelt subtiel mee in die zoektocht. Ouramdane groeide op tussen twee werelden: de Franse samenleving en de verhalen over een geboorteland dat hij via zijn ouders leerde kennen. In Corps extrêmes vertaalt dit gevoel van dubbelheid zich naar de drang om te aarden én om te ontsnappen.

De voorstelling reisde sinds de creatie ervan in 2021 langs vele internationale podia. Ondertussen klimmen een nieuwe reeks performers op de bühne en in de touwen. Knap is de radicale eenvoud van het concept. Wie kijkt, herkent misschien zichzelf in de dansers en atleten die risico’s nemen en vertrouwen, vallen en weer opstaan. Er is veel technisch vakmanschap, maar er is ook esthetiek: licht dat scherp snijdt, beelden die je hoofd doen duizelen, muziek die schakelt tussen stilte en dreunende echo’s. De voice-overs van de sporters voegen iets heel menselijks toe. Je ziet niet alleen het spektakel, maar hoort ook over hun angsten, kwetsbaarheid, verlangen én de obsessie om te stijgen.

Corps extrêmes is, meer dan een show van fysieke prestaties, een meditatie over de grens tussen leven en gevaar. Het roept vragen op over wat we durven, wat we verlangen, hoe we ons verhouden tot ons eigen lichaam, tot de zwaartekracht, tot de natuur.

Mia Vaerman

Luistertip

Componist Jean-Baptiste Julien is klassiek geschoold, maar situeert zich sinds 2020 (opnieuw) vooral in de jazz, en creëert muziek voor theater, film en dans. Beluister hier zijn digital album Variations.