Artistiek directeur Alexander Jocqué over 2026/27 - wijzertijd
Van kunst zeggen we dat ze aanzet tot bezinning en reflectie. Het klopt dat dit een van de vele krachten, weldaden en functies van kunst is. Dit Concertgebouwseizoen blijkt dat nog meer dan anders.
We zijn aangekomen in het vierde seizoen van onze cyclus van vijf over de grote fasen in een mensenleven. Nadat we de liefde in al haar vormen gevierd hebben, staan we in dit vierde luik stil bij het laatste deel van een mensenleven, dat van de ouderdom.
Meer misschien dan bij andere fasen, komt deze periode met lusten en lasten. Fysiek en geestelijk kan het al eens moeizamer of trager gaan. Maar het kan evenzeer een periode zijn van vrijheid, van berusting en aanvaarding, van het bereiken van wasdom, meesterschap en inzicht. Met andere woorden, een tijd van wijsheid.
We hebben dan ook aandacht voor werken die een kunstenaar op het hoogtepunt van zijn kunnen maakte, voor het doorgeven van kennis – onder meer via masterclasses – , voor projecten waarin meerdere generaties en de kruisbestuiving tussen deze groepen centraal staan.
Zilver, het eerste themafestival van het seizoen, focust op het positieve: op de levenskracht die je zeker ook, en op sommige vlakken zelfs méér, (onder)vindt in een latere levensfase. Dat is precies de insteek van het gesprek tussen seizoensdenker en hoogleraar psychologie Paul Verhaeghe en de Nederlandse journalist Roek Lips, waarin beiden het aan de hand van fragmenten over wijsheid en levensvormende momenten hebben. Diezelfde vitaliteit vinden we terug bij Birgit Keil, een 81-jarige prima ballerina die het podium deelt met haar 50 jaar jongere danspartner. Hetzelfde geldt voor Multicast Rosas danst Rosas, waarin Anne Teresa De Keersmaeker met een cast van 20 danseressen over vijf (!) dansgeneraties heen haar iconische dansvoorstelling op bijzondere wijze herneemt. In Strauss’ opera Der Rosenkavalier ligt de nadruk dan weer op wijsheid; de Marschallin verliest haar geliefde weliswaar aan een jongere vrouw, maar heeft daar tegelijk vrede mee. Met Harvest blijven we in het gezongen repertoire. Enkele zangers met de nodige patina laten gloednieuwe muziek van onder anderen Annelies Van Parys schitteren.
‘Op een zeker punt in je leven kijk je misschien al eens vaker achterom dan vooruit.’
Verouderen in de kunst
Dat neemt niet weg dat verouderen niet altijd een pretje is, en een stevige impact kan hebben op geest en lichaam. Ook daar kijken we niet van weg. In Rimpelingen staan we stil bij de vraag hoe je omgaat met verouderen, en welke rol kunst daarbij kan spelen. Zo getuigt tenor Marco Beasley over de gevolgen van verouderen op zijn stem en werk. In de zintuiglijke dansinstallatie van Christian Bakalov voel je de vergaarde wijsheid en jaren aan den lijve. Hebben we het over mentaal verouderen, dan is dementie niet veraf. We hebben er in het festival uitgebreid aandacht voor – voortbouwend op de jarenlange expertise in en focus op het onderwerp in het Concertgebouw. In Serieus Curieus gaat Elke Poppe, muzikaal leider van het Brugse inclusiekoor Cantare Continua, in gesprek met ouderenpsychiater Mathieu Vandenbulcke over de heilzame effecten van zingen voor het brein. Mensen met dementie krijgen zelf ook het podium in een bijzonder concert voor drie piano’s en elektronica van Mark Fell, Kris Defoort en Pierre Slinckx. Tot slot hoor je het indrukwekkende May van een van de meest vooraanstaande componisten van Nederland, Louis Andriessen. Hij schreef dit grootse werk toen hij reeds leed aan dementie.
Terugblikken
Herinneringen zijn ook het speerpunt van ons laatste themafestival, Wat blijft. Op een zeker punt in je leven kijk je misschien al eens vaker achterom dan vooruit. Hoe je dat doet – met warmte, of met spijt – hangt ongetwijfeld af van wat je wel of niet gedaan hebt. Dit keer gaat seizoensdenker Paul Verhaeghe in gesprek met theateren podcastmaker Johan Terryn, over hoe je ervoor kan zorgen dat je niet vastloopt in dat verleden, maar net ten volle aanwezig bent in het nu. Terugblikken met weemoed, dat doen zowel Rachmaninov als Medtner, twee componisten die hun vaderland door de Russische Revolutie moesten verlaten en in ballingschap mijmerend hun heimwee naar hun thuisland verklankten. Melancholie te over ook bij Sofie Vanden Eynde. Haar ensemble maakt nostalgie hoorbaar in het repertoire van John Dowland en in Armeense volksmuziek, met haar typische weemoedige klank van de duduk. In Herencia Viva vertrekt Álvaro Murillo dan weer van een vervlogen verleden, meer bepaald dat van de Spaanse flamenco. Maar hij katapulteert dat echter resoluut naar vandaag met een geheel eigentijdse invulling van dit bijzondere erfgoed.
‘Meer misschien dan bij andere fasen, komt de periode van ouderdom naast met lusten ook met lasten. Maar het kan evenzeer een periode zijn van vrijheid, van berusting en aanvaarding, van het bereiken van wasdom, meesterschap en inzicht.’
25 jaar Concertgebouw!
Het Concertgebouw is dan wel een jonge twintiger, maar het heeft intussen al vele jaren z’n maturiteit bereikt. 2027 markeert een bijzonder jaar in de geschiedenis van het Concertgebouw: in februari vieren we zijn 25-jarige bestaan! Deze verjaardag laten we uiteraard niet onopgemerkt passeren. We hebben ons programma gelardeerd met uitvoerders, werken en componisten die zelf ook een jubileum vieren, en zo met ons mee feesten. Van Philip Glass (90 jaar), over Zefiro Torna (30 jaar), Bert Joris (70 jaar), Bachs Mattheuspassie (300 jaar), Philippe Herreweghe (80 jaar), Wim Vandekeybus’ What The Body Does Not Remember (40 jaar) tot Beethoven (200 jaar geleden overleden) … Geen verjaardag zonder een heus feest. En feesten zullen we! In het weekend waarin het Concertgebouw exact 25 kaarsjes uitblaast, gaan we maar liefst 25 uur aan een stuk door, tijdens een hoogst bijzonder verjaardagsfestival met voor elk wat wils!
Vaste waarden
Terug van weggeweest, is Beat it!, ons percussiefestival met opwindende projecten voor slagwerk uit diverse windstreken en uiteenlopende periodes. En natuurlijk staat ook dit seizoen een aantal vertrouwde formules en namen op de affiche. Tijdens de Deep Listening Night draait alles rond actief en bewust luisteren met ditmaal een hoofdrol voor lucht(stromen) in een zestal korte, uiteenlopende en fascinerende concerten. December Dance is andermaal het moment waarop je het beste van de hedendaagse dans ontdekt, onder meer in enkele spannende wereld- en Belgische premières. Zo opent Alexander Vantournhout het festival met een gloednieuwe creatie. In lijn met het seizoensthema, is een aantal meesterwerken van Bach, geschreven op het hoogtepunt van zijn kunnen, de focus van de Bach Academie Brugge, ons festival met Collegium Vocale Gent. Tot slot maken het Budapest Festival Orchestra en Iván Fischer in mei opnieuw hun opwachting, in het goede gezelschap van Nicolas Altstaedt en Alexandre Kantorow. Met zijn 75 lentes is Iván Fischer trouwens ook de belichaming van ons seizoensthema, dat zich misschien wel nog het beste laat formuleren als ‘op ouderdom staat geen leeftijd’. Precies dat wist seizoensfotograaf Philippe Herbet trefzeker te vatten in een aantal (on)bezonnen beelden. Ik wens u een wijs Concertgebouwseizoen!