di 29 & wo 30 sep 2026 / 20.00 / Concertzaal
19.15 inleiding door Tom De Moor
Inhoud
headerbeeld: (c) Anne Van Aerschot
Multicast Rosas danst Rosas Rosas
Biografieën
Anne Teresa De Keersmaeker (BE) maakte haar eerste choreografie Asch in 1980, na haar studie dans aan Mudra in Brussel en de Tisch School of the Arts in New York. Twee jaar later ging Fase, Four Movements to the Music of Steve Reich in première. In 1983 richtte De Keersmaeker in Brussel het dansgezelschap Rosas op, tijdens de creatie van de voorstelling Rosas danst Rosas. Haar eerste stukken, waaronder Bartók/Mikrokosmos (1987) en Achterland (1990, op muziek van György Ligeti), worden gekenmerkt door strikt geometrische trajecten in de ruimte die een formele, maar toch emotioneel geladen verhouding tot de 20e-eeuwse klassieke muziek laten zien. Sindsdien berust haar choreografisch werk op een nauwgezette verkenning van de band tussen dans en muziek. Met Rosas creëerde ze een omvangrijk oeuvre dat gebruikmaakt van muzikale structuren en partituren uit verschillende tijdperken, van oude muziek tot hedendaagse composities en popmuziek. Haar choreografische praktijk ontleent ook vormelijke principes aan de geometrie, wiskundige schema's, de natuur en sociale structuren, resulterend in een unieke kijk op de beweging van het lichaam in tijd en ruimte. In 1995 richtte De Keersmaeker in Brussel de school P.A.R.T.S. (Performing Arts Research and Training Studios) op, in samenwerking met De Munt/La Monnaie.
Rosas is sedert 2009 een van de huisartiesten van het Concertgebouw. Lees er hier meer over.
Cast & credits
Anne Teresa De Keersmaeker: choreografie
Adriana Borriello, Anne Teresa De Keersmaeker, Michèle Anne De Mey & Fumiyo Ikeda: creatie 1983
Jasmine Achtari, Laura Bachman, Adriana Borriello, Sandra Ortega Bejarano, Linda Blomqvist, Anne Teresa De Keersmaeker, Michèle Anne De Mey, Tale Dolven, Léa Dubois, Anika Edström Kawaji, Eva Galmel, Nadine Ganase, Nina Godderis, Yuika Hashimoto, Fumiyo Ikeda, Momiji Kuromaru, Laura Maria Poletti, Johanne Saunier, Samantha Van Wissen & Sue-Yeon Youn: dans multicast (2026)
Thierry De Mey & Peter Vermeersch: muziek
Thierry De Mey (percussie en piano), Walter Hus (piano), Eric Sleichim (saxofoon) & Peter Vermeersch (klarinet): muzikanten (opname)
Remon Fromont & Anne Teresa De Keersmaeker: lichtontwerp
Rosas: kostuumontwerp
Clinton Stringer: repetitieleiding
Anne Van Aerschot: artistieke coördinatie & planning
Martine Lange: assistente van de artistiek directeur
Emma Hermans: tourmanager
Thomas Verachtert: technisch directeur
Bennert Vancottem: assistent technisch directeur
Jan Balfoort, Tom Theunis & Bennert Vancottem: technici
Els Van Buggenhout & Chiara Mazzarolo: kleedsters
Lies Martens: zakelijke leiding
productie: Rosas & Kaaitheater (1983), Rosas (2026)
wereldpremière: 6 mei 1983, Théâtre de la Balsamine (Brussel)
presentatie: Kaaitheaterfestival
Herneming met steun van Dance Reflections by Van Cleef & Arpels
Deze productie wordt gerealiseerd met de steun van de Tax Shelter van de Belgische Federale Overheid, in samenwerking met Casa Kafka Pictures.
Rosas wordt ondersteund door de Vlaamse Gemeenschap en de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC)
powered by 
Toelichting
Vijf generaties vieren verenigd de tijdloosheid van Rosas
- In verschillende (dag)delen vormen trefzeker uitgevoerde alledaagse bewegingen de basis voor choreografische frases die door herhaling en permutatie een complexe dansgolf op het podium laten ontstaan.
- Na het succes van de eerste speelreeksen gaf De Keersmaeker deze iconische voorstelling door aan vier nieuwe generaties. Vanavond treffen alle vijf elkaar op het podium in een unieke MULTICAST.
- Dans en muziek gaan zoals steeds symbiotisch samen, maar uitzonderlijk danst Rosas hier op een soundtrack die Thierry De Mey en Peter Vermeersch specifiek voor deze voorstelling maakten.
Anne Teresa De Keersmaeker bracht begin jaren tachtig het Amerikaanse postmoderne minimalisme uit New York mee naar Brussel. Ze gaf er haar eigen spin aan en bouwde over een periode van meer dan 40 jaar een oeuvre uit dat de Belgische dans een eigen signatuur en internationaal aanzien gaf. Ze plaatst haar dansfrases geometrisch in de ruimte en laat de beweging herhalen, variëren en accelereren op of tegenover de begeleidende muziek, van Bach (Mittem Wir im Leben Sind, Partita 2) over Steve Reich (Fase, Drumming) tot John Coltrane (A Love Supreme) en Jacques Brel (Brel).
Tijdloos sleutelwerk
Voordat Anne Teresa De Keersmaeker begin jaren tachtig naar New York vertrok om er aan de Tisch School of Arts haar doorbraakvoorstelling Fase te maken, had ze een plan moeten schrappen om Rosas, een verhaal voor vijf tot leven te dansen. Nadat ze met haar verpletterende doorbraakvoorstelling terug naar Brussel keerde, sloot ze zich op in de repetitiestudio’s met Adriana Borriello, Michèle Anne De Mey en Fumiyo Ikeda. Samen schreven ze een dag in dans, voorzien van muziek door Thierry De Mey en Peter Vermeersch. Alles gebeurde in een DIY punk spirit: geen van de betrokkenen had lange wortels in de disciplines die ze op een podium samenbrachten, maar door de innige samenwerking en de honger naar creatie maakten ze een sleutelwerk van de hedendaagse dans. In 1983 ging het resulterende Rosas danst Rosas in première, and the rest is history.
Met haar gezelschap Rosas creëert De Keersmaeker ondertussen al meer dan veertig jaar toonaangevende dans, maar ondertussen blijft ze ook haar canon doorgeven aan nieuwe generaties. Vorig seizoen bracht een vijfde generatie Rosas danst Rosas opnieuw tot leven, en meteen mag deze ook opdraven in deze Multicast-versie, een unieke tijdscapsule waarin twintig danseressen uit de vijf casts, in geboortejaren bijna een halve eeuw overspannend, samen de klassieker dansen. De som van deze generaties is tegelijkertijd een levend archief en een ultiem bewijs van de tijdloosheid van deze voorstelling.
'De titel van de voorstelling betekent dat we onszelf dansen, en draagt de herhaling al in zich.'
―
Anne Teresa De Keersmaeker
Hypnotiserende herhaling
De voorstelling overspant een dag in vier delen, gestut tussen een proloog en epiloog. In de oorspronkelijke versie zagen we vier vrouwen gevangen in het keurslijf van de dag, gevat in de repetitieve choreografie waarvan de krachtige uitvoering hun innerlijke vuur binnen deze herhaalde structuur toont. In 1983 werd het stuk dan ook als een sterk feministisch statement beschouwd.
Elk deel heeft een eigen sfeer, tempo en soundtrack. De Keersmaeker noemde muziek al vaker als haar grote meester. Uniek in haar oeuvre werkt ze hier niet op bestaand werk, maar liet ze een creatie specifiek voor de voorstelling maken. Nadat ze Fase op Steve Reich danste, nam ze die zin voor minimalisme mee naar Thierry De Mey en Peter Vermeersch, die voor elk luik een soundtrack co-creëerden met de dansers. Naast minimal kleuren ook rock, wave en zelfs een flard chanson de creatie.
De hierop uitgevoerde frases worden steeds in verschillende constellaties gradueel opgebouwd, accumulatief herhalend tot unisono uitvoering. Hierdoor krijgen de basisfrases steeds meer textuur en ontstaat iets wat Rudi Laermans treffend 'geplooide tijd' noemt. Het oog neemt verschillende variaties op eenzelfde frase vanuit verschillende hoeken waar. Het collectief valt uiteen en komt in een golf weer samen. Steeds nieuwe verbindingen ontstaan tussen de dansers op het podium.
Elke frase draagt de signatuur van De Keersmaeker: ogenschijnlijk eenvoudige patronen met vlijmscherpe precisie uitgevoerd, snelle draaibewegingen als punctuatie in de frases en elegantie in elke beweging. Wapperende haren en kleren echoën de trefzekerheid van de beweging, die als in een ketting van de ene danser naar de andere overgedragen worden. De basiselementen zijn heel alledaags: handen in het haar, ellebogen naar de romp, shirt van de schouder. In de herhaalde frases werken ze buitengewoon hypnotiserend.
Multigenerationele multicast
In de Multicast krijgt de bewegingsgolf nog meer reliëf en komen er meer sporen in de parallelle tijden die op podium gecreëerd worden. We zien artiesten die op diverse wijzes met de frases omgaan: de ene put uit muscle memory en geeft een waardevolle patina aan de choreografie, de andere voert deze eerder tabula rasa uit. De sterkte van Rosas was steeds de grote variatie aan persoonlijkheden en lichamen die op één podium te zien zijn. De vier danseressen van het origineel kwamen elk met hun eigen fysieke repertoire, dat hen bij momenten liet versmelten, maar nooit inwisselbaar maakte. Het gezelschap opende zich doorheen de jaren verder: stapte na verloop van tijd af van de all female casts, kreeg een influx van over de hele wereld mede dankzij de dansopleiding P.A.R.T.S. en een intrigerende mix van generaties door voorstellingen aan nieuwe casts door te geven. Op die manier is de Multicast ook een viering van meer dan 40 jaar Rosas op de wereldpodia, en meer dan 30 jaar P.A.R.T.S. als internationaal toonaangevend instituut voor hedendaagse dans.
Wanneer we 'een dag in het leven' gedanst zien worden door meerdere generaties, begint onze geest ook meerdere verhaallijnen te fabriceren, want alledaagsheid maakt nieuwsgierig naar achtergrond. Dat is een principe waar dat andere nationale icoon Chantal Akerman haar Jeanne Dielman ook zo intrigerend mee maakte. Beide makers kunnen met bedrieglijk eenvoudige ingrediënten op meesterlijke wijze spanning opbouwen. Dat loofde destijds ook The Guardian, dat De Keersmaeker twijfel zag strooien over de klassieke dansintentie om beweging en betekenis aan elkaar te koppelen, ‘and it’s the resulting tension that holds you in your seat', ondertussen al vijf generaties lang.
Tom De Moor
Getipt voor jou
-
Cinq jours au soleil / Emanuel Gat
Emanuel Gat laat zich voor zijn nieuwe danscreatie leiden door de Vijfde symfonie van Mahler. Een confrontatie met de dood en een stormachtige liefde sturen de grote emoties en contrasten in de muziekpartituur aan. Twaalf dansers verbeelden Mahlers emotionele landschap in vijf choreografische taferelen. Cinq jours au soleil laveert tussen duisternis en licht, wanhoop en vreugde, spanning en ontspanning.
-
Night of Bits #3 / Sentient Flesh + DUST
Tijdens Night of Bits #3 combineren we op één avond twee eigenzinnige projecten waarin het dansende lichaam gekoppeld wordt aan tekst, beeld en performance. Sentient Flesh is een fysiek intense solo van de beloftevolle maker en danseres Ella-My Blomdahl. Het lichaam fungeert er als ontmoetingsplek, tussen mens en niet-mens, tussen het aardse en het spirituele. Geïnspireerd door het ritueel van de eucharistie stelt de performance de vraag wat er gebeurt wanneer we echt ruimte maken voor iets vreemds of onbekends in onszelf. In DUST zie je Urté Groblyté & Judith Dhondt die spelen met taal en beweging. Woorden lijken mee hun lichamen te kneden. De lichamen reageren op elkaar, botsen, vervormen en zoeken nieuwe vormen van hun ‘ik’. Met veel aandacht voor het beeldende en materiële aspect van hun aanwezigheid creëren ze een verwarrende en imaginaire wereld. De dans wordt een langzaam transformeren van schijnbaar sculpturale lichamen.
-
Nimble / Alexander Vantournhout / not standing
Met Nimble maakt Alexander Vantournhout zijn grootste creatie tot op heden. Negen dansers onderzoeken de kracht van lichamelijke groepsritmiek en vormen samen een hedendaags corps de ballet. Met een focus op het onderlichaam, ontstaan vanuit Vantournhouts fascinatie voor het voetenwerk van boksers, zet Nimble een spot op wat normaal aan de aandacht ontsnapt. De dans neemt het publiek mee op sleeptouw in een collectieve, fysieke puls, versterkt door live percussie.
-
flesh chariot, chariots of flesh / Cullberg Ballet & Faye Driscoll
De Amerikaanse choreografe Faye Driscoll staat bekend om haar avontuurlijk en uitdagend werk dat zowel publiek als performers tot het uiterste drijft. Het Zweedse Cullberg Ballet nodigde haar uit om met het voltallige gezelschap aan de slag te gaan. Zestien lichamen botsen op en uit elkaar, vibreren tot scènes, en lossen op in de massa. Samen vormen ze een menselijke fata morgana: ze vloeien in elkaar over als een nat schilderij dat in realtime ontstaat.
-
Late to the Party / Trajal Harrell
Choreograaf Trajal Harrell laat zich inspireren door muzieklegende en burgerrechtenactiviste Nina Simone. De aanleiding is een persoonlijke ontmoeting waarvan de resonantie zich pas jaren later ontvouwt: de ontdekking van Simone als stem, als lichaam, als attitude. De choreografie beweegt zich op het spanningsveld tussen stem en muziek, klassieke vorm en radicale expressie. Een stuk over luisteren, ontdekken wat je jarenlang over het hoofd zag en de onherroepelijke betovering van een iconisch figuur.
-
Close Up / Noé Soulier & Il Convito
Close Up ontpopt zich als een polyfonie van stemmingen. Het is een inventieve en ontroerende voorstelling met zes dansers, begeleid door vijf muzikanten van het barokensemble Il Convito. In dialoog met een real-time video-installatie krijgen de lichamen indrukwekkende architectonische dimensies.
