Vertiges / Guilhem Chatir

Een duizelingwekkende val

Van Toulouse naar Brussel

In zijn geboortestad Toulouse legde een jonge Guilhem zich aanvankelijk toe op hiphop en circus. Met de kracht en lichaamsbeheersing die deze bewegingsdisciplines opbouwen, klopte hij aan bij dansopleidingen; aanvankelijk in zijn thuisstad, nadien in Parijs en in een derde luik op Belgische bodem bij P.A.R.T.S., de dansopleiding van Anne Teresa De Keersmaeker. Die opleiding hedendaagse dans staat bekend om de vrijheid die ze aan makers geeft om hun eigen achtergrond en parcours op te bouwen. Alexander Vantournhout vond er een spannende spagaat tussen zijn circusopleiding en performance. Sidi Larbi Cherkaoui zette zijn eerste passen destijds ook in hiphop en ontwikkelde onder meer aan P.A.R.T.S. een breed choreografisch register met elementen uit verschillende regionale tradities. Ook Guilhem begint er aan een traject dat hem een intrigerend kruispunt laat vinden tussen zijn dansinvloeden, roots en persoonlijke waarden.
Na zijn studies begint Guilhem aan een internationaal traject als danser. Hij was onder meer te zien in de herneming van Wim Vandekeybus’ debuut What The Body Does Not Remember, C La Vie van de Belgisch-Burkinese Serge Aimé Coulibaly  en de solo Chotto Xenos van Akram Khan. Alle drie deze makers graven in hun persoonlijke archieven om werk te maken dat tegelijkertijd heel persoonlijk en toch universeel resonerend is, een maakwijze die Guilhem zelf ook ter harte zal nemen.

Van danser naar maker

Naast deze gereputeerde voorstellingen zette Guilhem vijf jaar geleden zijn eerste stappen als maker. In oktober stond hij in de Magdalenazaal met zijn meest recente voorstelling Ni Ni Ya Mo Mo, een hypnotiserende interactie tussen drie dansers die bengelen tussen rust en onrust in rituelen verbonden met het slapengaan. Net als Khan of Coulibaly graaft hij in zijn eigen register naar connectie met zijn afkomst, meer bepaald naar de Marokkaanse roots die hij langs vaderskant meedraagt.
De drie dansers vormen bij momenten een intieme, geborgen mini-gemeenschap op het podium, een markant resultaat van een traject waarin Guilhem aan zijn atletische bewegingsregister steeds meer emotionele lading is gaan toevoegen. Zachtheid, verbondenheid en respect zijn choreografische waarden die hij hoog in het vaandel draagt.  

'Telkens weer de vrijheid vinden om mezelf uit te drukken in een beweging, is heel belangrijk voor me.'

Guilhem Chatir

Van breakdance naar Bach

Aan dit slaapritueel ging in 2021 een solo vooraf: Vertiges, een voorstelling waarin een eenzame figuur zich overgeeft aan een eindeloze val. De kiem ervan is het moment waarop Guilhem het nieuws krijgt dat een dierbare van hem overleden is en hij de vloer onder zich voelde wegzakken. Deze solo wordt nu herschapen voor de Kamermuziekzaal, wiens vogelperspectief de toeschouwer in de uitgelezen positie plaatst om de choreografie te bekijken.
Het symptoom draaiduizeligheid, waar de titel naar verwijst, gaat gepaard met onevenwicht en angst om in de leegte verloren te gaan. In de voorstelling zien we een individu dat door zijn acties op den duur de val onder controle krijgt en begint te sturen. Stand houden, vallen en weer opstaan. Guilhem voert Vertiges uit op een live vertolking van Bachs weemoedige Tweede partita in d , deel van de zes solowerken voor viool die Bach destijds bundelde onder een titelblad waarop niet 'sei soli' (zes solo’s) maar 'sei solo' (je bent alleen) te lezen stond, destijds een waarschuwing voor de uitgedaagde violist die thematisch ook sterk bij deze voorstelling aansluit. Met een simpele basis van vier noten weeft Bach een rijke melodie vol variaties. Misschien wel het meest gerenommeerde deel is het vijfde: een fantasierijke Chaconne die de helft van de duur in beslag neemt. De in oorsprong Spaanse dans creëert figuratieve variaties op een herhaalde baslijn en vormde een geliefkoosde uitdaging voor barokcomponisten.

'Het vogelperspectief van de Kamermuziekzaal plaatst de toeschouwer in de uitgelezen positie om Vertiges te bekijken.'

Het meedogenloze sluitstuk inspireerde Anne Teresa De Keersmaeker tot cirkelbewegingen in haar Partita nr. 2 en verleent ook een kolkend ritme aan Vertiges. De choreografie schakelt tussen hedendaagse dans, derwisj-achtige draaien en knipogen naar breaking. Het patroon van elke beweging wordt tijdelijk bewaard in de zanderige ondergrond waarin de voorstelling opgevoerd wordt, een efemere drager passend bij de uiterst persoonlijke choreografie over vergankelijkheid. De laatste bewegingen worden vastgelegd in een voor elke opvoering uniek zandfresco, slechts een van de blijvende indrukken die Vertiges ongetwijfeld maakt.      

Tom De Moor